
ان شرفلیسی
دوکتورجئری
ایشیم أیری-بوروق ایدارهسینده دویونه دوشموشدو. آلتی آی ایدی بیر ایمضا اوچون بوگون گئت، صاباح گل ائتمکده ایدیم. بئش-آلتی گون بوندان قاباق اوستاد دفتری دئدی:
- نییه بوش یئره اؤزونو یورورسان؟ بیلمیرسن سنی باشدا دولاندیریرلار؟!
اوزگون-اوزگون دئدیم:
- دئییرسن نئیلهییم؟ هارانین کولونو باشیما سوووروم؟!
اوستاد دفتری دئدی:
- گئت باشکنده...
بو اؤنری، بئینیمده قیغیلجیم ووردو. من ائله اوّلدن أیری-بوروغون وزارتخاناسینا گئتمهلی ایدیم. یوک-یاپیتیمی باغلاییب ائرتهسی گونو باشکنده یولا دوشدوم.
وزارتخانادا، موراجیعت ائلهینلرین سؤزلریندن آنلادیم بؤلمهلرین بیرینده، بیر ترس آوالی اؤنملی بیر وظیفهده چالیشماقدادیر. بو مؤوضودان اولدوقجا سئویندیم. واختی ایتیرمهدن اؤزومو دئییلن بؤلمهیه چاتدیردیم. قاپینی تیققیلداتیب ایچری گیردیم. بؤیوک بیر ماسانین آرخاسیندا بیریسی أیلهشیب نسه یازیردی. اؤسکوردوم. باشینی قووزادی. گؤزلریمه اینانا بیلمهدیم. بو قره فاطمانین کیچیک اوغلو ایدی.
- اده ممیش سنسن؟!!-دئیه قیشقیردیم.
یئریندن قالخدی:
- دوختوررر!!!
قوجاقلاشیب اؤپوشدوکدن سونرا یان-یانا أیلهشدیک.
- اده ممیش سن هارا بورا هارا؟! آخی بو نئجه اولا بیلر؟!
قیس-قیس گولدو:
- نئجه یانی نئجه اولا بیلر؟ گؤرمورسن بؤیوک بیر رئیس اولموشام؟!
اؤزومو ساخلایا بیلهدیم:
- یادیندادیر قلئیچی مورتوض قالاقدا باشینا نه ایش گتیرمیشدی؟!
قاققاناق چکیب گولدو:
- یادیمدادیر!
- یادیندادیر کاتتا ایسلام مکهیه گئدنده دوواریندان دوشوب آروادینین یانینا سوخولموشدون؟
- یادیمدادیر!
- یادیندادیر مشه نیظامین پهیهسینی دلیب ائششگینی اوغورلامیشدین؟
- یادیمدادیر!
- یادیندادیر، چاخیرلارینی آپاریب مچیدین مینبرینده گیزلتمیشدین؟
- یادیمدادیر!
- یادیندادیر، حاجی ترابی، ننهنه موشتری آپارمیشدین؟
- یادیمدادیر!
آرد-آردا سایدیغیمدان نفسیم کسیلمکده ایدی. دریندن بیر سولوق آلاراق یئنه آرتیردیم:
- بئله ایسه، آخی سنی نئجه بورادا ایشه آلیبلار ؟!
بیر آندا گولوش ممیشین اوزوندن یوخ اولدو. چوخ جیددی بیر بیچیمده دئدی:
- دوختور مومکوندور اینانمایاسان آمما بو وزارتخانادا ان شرفلیسی منم!
بؤلوم: حیكایه و گولمهجهلر

موشتری اولاق
دوکتور جئری
جومهور باشقانی ترس آوا خالقینین ییغیناجاغیندا، " بیز تورّم-ی 54 فایزدن 45 فایزه یئندیرمیشیک" دئینده جاماعاتین آراسیندان قلئیچی مورتوض قیشقیردی:
- قوربان! بیرآز دا تخفیف وئرین موشتری اولاق!
بؤلوم: حیكایه و گولمهجهلر

سن ده آدینی دگیشمیسن؟!
دوکتور جئری
مشه خوجا وئردی تهرانا یئتیشنده قاش قارالماقدا ایدی. ترمینالین قاباغینداکی تاکسیلارین بیرینه مینیب اوغلونون آدرسینی وئردی. آلتی آی اولاردی اوغلونون ایشینی تهرانا وئرمیشدیلر. یاریم ساعات ایچینده، ماشین هوندور بیر بینانین قارشیسیندا دایاندی. مشه خوجاوئردی تاکسیچینین کرایهسینی اؤدهییب ایچری گئچمک ایستهینده گؤزتچیسی قاباغینی کسدی:
- با کی کارین دارین عمو؟
مشه خوجا وئردی گولومسهدی:
- اوغلوم تایمازگیله قوناق گلمیشم.
گؤزتچی قاشلارینی چاتدی:
- ما اینجا تایماز نداریم!
مشه خوجاوئردی اؤزونو ایتیرن کیمی اولدو. جیبیندن آدرسی چیخاردیب گؤزتچییه گؤسترمک ایستهدیکده اوغلو تایماز بینادان ائشیگه چیخدی. فور-فوسو بوس-بوتون دگیشمیشدی. مشهخوجاوئردینین اورگی یئرینه گلدی. نسه دئمک ایستهینده، اوغلو گؤزتچییه سسلندی:
- آغا مراد کارگرمونه بزار بیاد تو!!
مشدی خوجا وئردی ایچری گئچیب قولونو اوغلونون بوینونا سالیب اؤپمک ایستهدیگینده اوغلو تئز الینی اوزادیب پیچیلدادی:
-دده! برهنی سویا وئرمهدین کی؟!
مشه خوجا وئردی چاشیردی:
- اوغول! نه سویو؟! نه برهسی؟!
اوغلو یاواشجا فیسیلدادی:
- بورادا هامی منی کامبیز آدی ایله تانییر، کیمسه بیلمیر من تورکم!
مشه خوجاوئردی تومدو، نسه دئمهدی. آسانسور یئددینجی قاتدا دایاندی. دینمز-سؤیلهمز گئچیب بیر قاپینین قاباغیندا دوردولار. تایماز قاپینی تیققیلداتدی.
- کیه؟- دئیه ایچریدن سس گلدی.
- کتی جون بابام اومده- دئیه تایماز یانیت وئردی.
قاپی آچیلدی؛ مشه خوجاوئردی چتینلیکله گلینی- گولنیسهنی تانییا بیلدی.
ائرتهسی گونو، مشه خوجاوئردی ترمینالدا وار-گل ائدیردی. اوچه بیلیت آلمیشدی. ساعات هله ایکی ایدی. ترمینالین رستورانینا گئچیب همی دینجلهیب، همی ده ناهار یئمک ایستهدی.
- ناهارا نمنه وار؟- دئیه سوروشدو.
رستورانچی میزیلدادی:
- فقط آبگوشت داریم.
مشه خوجاوئردی مجبورجا آبگوشت سیفاریش وئردی. عؤمرونده آبگوشت یئمهمیشدی. میزین باشیندا اگلشدیکده شیفاریش قاباغینا دوزولدو.
مشه خوجاوئردی کؤنولسوزجه چؤلمگین قاپاغینی آچاندا برک هویوخدو. یومروغونو میزین اوستونه تاپداییب قیشقیردی:
- اده بئ غیرت شوربا، سن ده گلیب بوردا آدینی دگیشمیسن؟!
بؤلوم: حیكایه و گولمهجهلر

دؤولت "یارانه"نین پولونو هارادان وئریر؟
دوکتور جئری
دونن آخشام باشی کئفلی ایسکندر قلئیچی مورتوضا زنگ ووردو:
- مورتوض! هارالارداسان؟.. دور گل بیزه.. لیتریاریم یاخشی عاراق الیمه گئچیب...
قلئیچی مورتوض جوشقو ایله:
- بهیم.. خالام ائوده دئییل؟!-دئیه سوروشدو.
کئفلی ایسکندر گولدو:
- خاخاخا..خبرین یوخدور؟ خالان ایکی گوندور مشهده گئدیب!
چوخ چکمهدی، قلئیچی مورتوض اؤزونو خالاسی اریگیله چاتدیردی. قولتوغوندا یئکه بیر خوروز وار ایدی. کئفلی ایسکندر خوروزو گؤرجک گؤزلرینین ایچی گولدو. قاچیب آمباردان مانقالی گتیرینده، قلئیچی مورتوض حؤووضون قیراغیندا خوروزون باشینی کسیب دریسینی سویماغا باشلامیشدی.
دم-دزگاه قورولدوقدا، کئفلی ایسکندر دئدی:
- قوی اوستاد دفترییه ده زنگ ووروم گلسین، اونسوز بوغازیمزدان گئچمز!
قلئیچی مورتوض بیر شئی دئمهدی. یاریم ساعات سونرا اوستاد دفتری ده میزین باشیندا ایدی. کئفلی ایسکندر سلیقه ایله کاباب شیشلرینی تاباقلارا قویوب بارداقلاری دولدوردو.
اوستاد دفتری بارداغینی بیر قیراغا ایتهلهییب دئدی:
- من یوخ!.. محرملیکده ایچینده، ایشیم راست گلمیر؛ بیلدیر ایچدیم، هامییا "سهام عدالت" وئردیلر منه وئرمهدیلر. قورخورام بو ایل ایچیم "یارانه"می کسهلر. دئییرلر دؤولت پوللولارین یارانهسینی کسمک ایستهییر...
بو سؤزلردن کئفلی ایسکندر گولدو:
- بئله ایسه کابابلاردان یئ! من راضی دئییلم یارانهنی کسهلر!
اوستاد دفتری تاباغی قاباغینا چکیب هؤولهسک کابابلاری دیشینه چکه-چکه، " به به! نه یئمهلیدیر..نه لذّتلی دیر.. اللریز آغریماسین ؟" دئینده، قلئیچی مورتوض فیسیلدادی:
- تشکوره گرهک یوخ اوستاد، اؤز مالیز کیمی یئیین!
ائرتهسی گونو، کئفلی ایسکندرله قلئیچی مورتوض تئیمور آغانین قهوهخاناسیندا اوتورب گئچن گونون نئشهسیندن دانیشاندا، اوستاد دفتری قاشقاباقلا ایچری گیردی:
- بیلمیرم دونن هانسی شرفسیز منیم لاری خوروزومو توتوب یئییب؟ قول-قانادینی دا گتیریب موشامبادا قاپیمین آغزینا قویوب؟..
قلئیچی مورتوض بیج-بیج گولدو:
- اوستاد! نییه به یامان دئییرسیز، خبریز یوخدور خوروزو اؤزوز یئییبسیز دا؟!!
اوستاد دفتری چاشیردی:
- نئجه؟!..نئجه؟!
بؤلوم: حیكایه و گولمهجهلر

گونلرین بیرینده موللا نصرالدینین باشقا بیر کنده یولو دوشور. کندین شیخ آغاسی اونو ائوینه دعوت ائلهییب دئییر:
– موللا، گئدک بیزه، بیر آز دوز-چؤرک یئیک!
موللا راضیلاشیب گئدیر. اوزون-اوزادی صؤحبتلردن سونرا سوفره آچیلیر. موللا باخیر کی، دوغرودان دا سوفره ده دوز- چؤرکدن باشقا بیر شئی یوخدور. آج اولدوغوندان چار-ناچار یئمگه باشلاییر. بو حالدا قاپییا بیر نفر دیلنچی گلیب پای ایستهییر. شیخ آغا پنجرهدن باشینی اوزادیب دئییر:
– ردّ اول، آچیل باشیمیزدان! یوخسا گلیب قول-قابیرغانی قیرارام. دیلنچی ال چکمیر. بو دفعه موللا باشینی ائشیگه چیخاردیب دیلنچییه دئییر:
– گئت قارداش، بو باشقا آداملارا بنزهمز. یامان دئدیگینین اوستونده دوراندی.
بؤلوم: حیكایه و گولمهجهلر

هئچ زاد اولماز!
دوکتور جئری
عاشورا آخشامی ایدی.حاجی ایسکندر تلم-تلسیک
مال-حئیوانا باخیب دامداریدان چیخاماق ایستهینده نؤکری محرمعلی قاباغا قاچیب:
- آغا! بیرآز آیاق ساخلایین من ده پالتارلاریمی
گئییم، گلیم.- دئدی.
- سن هارا؟!- دئیه حاجی ایسکندر سوروشدو.
محرمعلی ایش پالتارینی اگنیندن چیخاردا-چیخاردا
دئدی:
- مچیده؛ بهیم سیز مچیده گئتمیرسیز؟!
- نییه مچیده گئدیرم، آمما سن گلسن دامداری
نئجه اولاجاق؟
- اینشاالله هئچ زاد اولماز!
بو سؤزدن حاجی ایسکندر قیزدی:
- اوغلوم! اینشاالله ایله ایش اولماز.هئچ بیلیرسن قره فاطمانین
اوشاقلاری آنلاسالار دامداریدا کیسمه یوخدور قویونلاری بیر-بیر باجادان چیخاردیب
آپارارلار، هئچ بیلیرسن الی اگری خسروون قارداشلاری گؤرسهلر دامداریدا آدام
یوخدور دوواری یاریب اینکلری چیخاردارلار. هئچ بیلیرسن ساری خسروون یئتیملری ائشیتسهلر
دامداری بوشدور تویوق-خوروزلاری اینی ایله
بیرگه اوغورلایارلار. هئچ بیلیرسن...
محرمعلینین گؤزلری دولدو نسه دئمک ایستهینده
بوغازی تیخیلدی. حاجی ایسکندر دورومو بئله گؤردوکده سؤزلرینی کسیب قاپینی دالیجا چیرپیب
گئتدی.
حاجی ایسکندر گئتدیکده، محرمعلی پهیهنین
قاباغینداکی سکینین اوستونده اوتوروب هؤنکور-هؤنکور آغلاماغا باشلادی. بو
اولایدان بیر ساعات گئچمهمیش بیردن محرمعلینین موبایلی زنگ ووردو. حاجی ایسکندر
ایدی:
- اوغول محرمعلی، تئز دور گل مچیده!
محرمعلی یئریندن دیک داشلاندی:
- آغا! دامداری نئجه اولاجاق، اوغرو-موغرو
گلمز؟!
حاجی ایسکندر پیچیلدادی:
- هئچ زاد اولماز! قره فاطمانین اوشاقلاری، الی
اگری بهرامین قارداشلاری، ساری خسروون یئتیملری هامیسی مچیددهدیرلر!
بؤلوم: حیكایه و گولمهجهلر

خیردا پول
دوکتور جئری
ائشیتدیک؛ قلئیچی مورتوض موقاویمتی ایقتیصاد سیاستلری دوغرولتوسوندا چالیشماغا باشلاییب. بئلهکی آروادی خویلو خانیمین ائوده پیشیردیگی آیران آشیلاری، آپاریب شهرین ائل باغیندا ساتاراق یاخشی گلیر الده ائدیر. همی آش ایچک، همی ده قلئیچی مورتوضون یئنی ایشینی تبریکلهیک دئیه، اوستاد دفتری ایله ائل باغینا یوللاندیق. اوزاقدان قلئیچی مورتوضو گؤردوک. قاباغیناداکی قازانی مالاغا ایله قاریشدیرا-قاریشدیرا اوخویوردو:
- بیرفارسا، ایکی فارسا، اوچ فارسا، دؤرد فارسا، بئش فارسا اون بئش فارسا...
بیزی گؤردوکده سسینی خیپ کسدی. اوستاد دفتری اؤفکهلندی:
- اشی یوز کره سنه دئمهمیشم اؤزگه قؤوملره توخونما؟! فارسا یئرینه دئیه بیلمزسن شئونیسته؟!
قلئیچی مورتوض چاش-باش اولدو:
- اوستاد سن ندن دانیشیرسان؟ مملکندین خیردا پولونون آدینی فارسا قویوبلار..
قلئیچینین سؤزونو کسدیم:
- فارسا یوخ پارسه!
قلئیچی باشی ایله سؤزومو دوغرولادی:
- هه ائله او سن دئین. منیم دیلیم چؤنمور اونو دئییم. ایندیدن تمرین ائلهییرم نئجه تلفوظ ائلهییم. هرنه اولسا منیم اساس آل-وئریم خیردا پوللا اولاجاق!
اوستاد دفتری ائتدیگی یانلیش قضاوتدن پئشمانلیق دویوب باشینی آشاغی سالاراق نسه دئمهدی.
آشیمیزی ایچیب آییریلماق ایستهینده سوروشدوم:
- مورتوض بگ نئچه ائلهدی؟
گولش قاباقلا جاواب وئردی:
- قابیلی یوخدور؛ ائلهدی ییرمی فارسا!
بؤلوم: حیكایه و گولمهجهلر

"آذربایجانِ مرزی" اوستانینین یئنی مچیدی
دوکتور جئری
شهرده جار دوشدو؛ شیخ آغا یئنی مچیدین کولونگونو وورماقدادیر. بو خبردن هامیمیز چاشدیق. آخی بالاجا شهریمیزده اون سککیز مچید، دوققوز حسینیهیه، بئش زینبیه وار! تلهسیک اولای یئرینه آخیشدیق. هامیدان قاباقدا شهرین دیلنچیسی کورتاغی قاچیردی. بیز چاتدیقدا، شیخ آغا کولونگون دیمدیگی ایله یئری ائشیردی. قاباغا گئچیب، " شیخ آغا!.. شهرده مچیددن چوخراق ، خستهخانایا، مدرسهیه احتیاج وار" دئمک ایستهینده، کورتاغی ماجال وئرمهییب سسلندی:
- شیخ آغا! ایندیدن دئییرم ها!..مچیدین قاپیسیندا تکجه من دیلهنهجگم!
بؤلوم: حیكایه و گولمهجهلر

کورعلی
دوکتور جئری
وار- یئمزلردن سؤز دوشموشدو. اوستاد دفتری ماراقلی بیرخاطیره سؤیلهدی:
ییرمی ایل قاباق ائو تیکدیرمک ایستهییردیم. دمیر آلماق اوچون شهرین بؤیوک تاجیری کورعلینین دوکانینا گئتدیم. گرهک اولان دمیر چئشیدلرینین لیستینی وئردیکده کورعلی چؤرتکهنی گؤتوروب شاققاشاقلا حسابلایاراق دئدی:
- ائلهدی بیرمیلیون ایکی یوز اللی بئش مین بئش یوز تومن.
دسته چکیمی چیخاردیب مبلغی یازماق ایستهینده کورعلی دئدی:
- بیزیم ساتیشلاریمیز نقد دیر، چک قبول ائلهمهریک.
ائرتهسی گونو بانکدان نقد پول آلیب دمیرلری آلماغا گئتدیم. کورعلی یئنه دوننکی کیمی چؤرتکهنی گؤتورب شاققاشاقلا حسابلاماغا باشلادی:
- ائلهدی بیر میلیون اوچ اللی بئش مین بئش یوز تومن!- دئدی.
چاشیردیم:
- حاجی.. دونن آخشام دئدیز ائلهییر: بیرمیلیون ایکی یوز اللی بئش مین بئش یوز تومن!!
کور علی گولومسهدی:
- او دونین قیمتی ایدی، بو گون دمیر قالخیب!
نه قدر آند-ماند ائلهدیم یوزمین اوستهلیگی مندن آلماسین ایشه یارامادی. علاجیم کسلینجه، کیفیمدن بیر میلیون اوچ یوز اللی مین تومن چیخاردیب میزاوستونه قویا-قویا اورگیمده دئدیم:
-عیب ائلهمز کور علی، من بیر گون بو پولو سنین گؤنوندن چیخاردارام!
کور علی تراوللری سایدیقدان سونرا دئدی:
- قالدی بئش مین بئش یوز تومنی!
- حاجی بیر میلیونلوق آل-وئر بئش- اوچ تومن اوخوماز، اونو وئرمزلر- دئدیم.
- بئله بیر ایشیمیز یوخدور، بئش مین بئش یوز تومنی وئر!- دئدی.
علاجسیز قالاراق جیبیمدن بئش مین تومن چیخاردیب میز اوستونه بوراخدیم.
کور علی یئنه ال چکن دئییلدی:
-بئش یوز تومنی قالدی!
کورعلینین بو داورانیشدان یاواش- یاواش اؤفکهنمگه باشلامیشدیم. زورلوقلا اؤزمو ساخلادیم. جیبیمدن مین تومن چیخاردیب میزین اوستونه قویاراق دئدیم:
- حاجی! بئش یوز تومنین یئریه مین تومن وئریرم تکی سیزدن بیر سوال سوروشا بیلهرم؟!
کور علی تئز مین تومنلیگی گؤتورب دخیله آتاراق:
- سوروش.. سوروش..-دئدی.
دیشیم باغیرساغیمی کسه-کسه دئدیم:
- حاجی! سکسن بئش یاشیز وار، اؤولادیز دا کی یوخدور، آخی بو پوللاری کیمه ییغیرسیز؟!
کورعلی قاققاناق چکیب گوله-گوله دئدی:
- آروادیمین سونکو ارینه ییغیرام!
اوستاد دفترینین خاطیرهسیندن هامیمیز گولمگه باشلادیق. هاندان-گئجدن سوروشدوم:
- هله اوستاد! او یوز مین تومن اوستهلیگی کورعلیدن چیخاردا بیلدیز؟!
اوستاد دفتری باشی ایله هه دئیهرک آچیقلادی:
- بیرایل سونرا کور علی اؤلدو آروادینی آلدیم!
بؤلوم: حیكایه و گولمهجهلر

خوش خبرلر یولدادیر
دوکتور جئری
اوستاد دفتری قزئتی بوکوب میزین اوستونه قویدو:
- آنایاسانین 15-نجی و 19.نجی مادّهلری ایجرا اولوناجاق، مدرسهلرده آنادیلی اوخوتدورولاجاق، سراسری تورکجه گوندهلیک بوراخیلاجاق، سراسری تورکی تلویزیون کانالی آچیلاجاق، اورمو گؤلونه سو چکیلهجک، ایشسیزلره ایش، ائوسیزلره ائو وئریلهجک، ماعاشلار آرتاجاق ....
سئوینجک سؤزلرینی کسدیم:
- هاچان..هاچان بو ایشلر اولاجاق؟!
اوستاد دفتری فیسیلدادی:
- سئچکیلر قاباغی!
بؤلوم: حیكایه و گولمهجهلر

میز
دوکتور جئری
قلئیچی مورتوض ایللر اوزونو ددهلیگی شیخ آغانین قوللوغوندا اولسا دا، همیشه بؤیوک بیر آرزونو اورگینده یاشاتمیمشدی؛ شیخ آغا امکلی اولاندا، اونون یئرینه گئچیب اؤزو خالقا خیدمت ائلهسین!
ایللر آرد-آردا گلیب گئچمیشدی. شیخ آغا آلتمیش یاشینا دولموشدو...
آنجاق امکلی اولمامیشدی!!
بو اولایدان سارسیلان قلئیچی مورتوض اؤز-اؤزونه:
- آلتمیش یاشیندا اولماسا دا حتماً یئتمیش یاشیندا امکلی اولاجاق-دئیه اورگینه توختاقلیق وئریب اون ایل ده گؤزلهملی اولموشدو.
...
بو گون شیخ آغا دوخسان یاشینا دولدو. میزین اوستونده ضرب توتاراق دوداق آلتی نسه میزیلدایاندا، قلئیچی مورتوض ایچری گیردی. شیخ آغا تئز اؤزونو ییغیشدیریب صندلییه سؤیکندی.دیشی باغیرساغینی کسن قلئیچی مورتوض:
- دده! بیر شئی سورشسام اینجیمزسیز؟!- دئیه سوروشدو.
شیخ آغا گولومسوندو:
- یوخ اوغلوم! اینجیمهرم سوروش.
قلئیچی مورتوضون سسی تیترهدی:
- دده!.. نییه ایکی اللی بو میزدن یاپیشیبسیز؟
شیخ آغا یئنه گولومسوندو:
- آخی دؤرد الیم یوخدور!
بؤلوم: حیكایه و گولمهجهلر

تاریخی حافیظه
دوکتور جئری
موللا فرضعلی کندین مئیدانچاسیندا ماشیندان ائندی. اویان-بویانا باخدی. ترسآوا هئچ دَییشمهمیشدی. اون بئش ایل قاباق نئجه ایدیسه، ایندی ده ائلهیدی. قیزمار گونش دیک کلهسینه ووروردو. آغ مندیلینی چیخاردیب آلنینین ترینی سیلدی. یئنه گؤز گزدیردی. اوزاقدا کوللوکده دولانان بیر اوغلاندان باشقا چئورهده کیمسه گؤرونموردو. آستا آددیملارلا اوغلانا ساری ایرهلیلهدی...
***
مجلیس سئچیملری یاخینلاشماقدا ایدی. چوخلاری کیمی موللا فرضعلی ده بو وظیفهیه آدای اولماق ایستهییردی. بو اوزدن نئچه آی قاباقدان ترس آوایا گئدیب کندلیلرله دردلردن، درمانلاردان دانیشیب اؤزونو گؤسترملی ایدی. بو آرادا تکجه بیر اولای اونون اورگینی اوشودوردو. اوچ-دؤرد کز استخاره ائلهییب یاخشی گلنده، اورگینده، "اینشاالله ترس آوالیلار او اولایی اونودوبلار" دئیه اؤزونه توختاقلیق وئردی.
اون بئش ایل قاباق، موللا فرضعلی ترس آوانین پیشنامازی ایدی. کندلیلرین یانیندا عیزّت- احترامی وار ایدی. آنجاق بیر گون، مچیده کندلیلره گون اورتا نامازی قیلاندا، سجدهیه اَییلیرکن قفیلدن برک بیر سس بیلهسیندن چیخمیشدی. خبر کندده یاییلینجا، او آبیرینین دردیندن بوخچاسینی دؤیونلهییب باش کند مقصدینه ترس آوادان قاچمیشدی.
موللا فرضعلی بو اولایی خاطیرلایینجا آلنینی سویوق تر باسدی. یئنه آغ مندیلینی چیخاردیب ترینی سیلدی. آرتیق کوللوکده دولانان اوغلانا یاخینلاشمیشدی. "سالام" وئریب "علیک" آلدیقدان سونرا سوروشدو:
- اوغلوم!..سن کیملردن سن؟
اوغلان:
- قلئیچی مورتوضون اوغلویام!- دئدی.
موللا فرضعلی جیبیندن بیر بئش مینلیک چیخاردیب اوغلانا اوزاتدی:
- هه.. قلئیچی مورتوضو تانییرام چوخ یاخشی آدامدیر!..هله دئ گؤروم نئچه یاشین وار؟
اوغلان جلد بئش مینلیگی گؤیده قاپدی:
- دقیق بیلمیرم نئچه یاشیم وار آنجاق بابام دئییر؛ موللا فرضعلی اوسدوراندا من آلتی آیلیق ایدیم!
بؤلوم: حیكایه و گولمهجهلر


دولار نه واخت قالخیر؟
دوکتور جئری
آدی اوستونده دیر؛ بیزیم بو قلئیچی مورتوض گئچمیشلرده قالایچیلیق ائدردی. دوکانیندا، خالقین پاخیرلانمیش میس قابلارینی کورهده قیزدیردیقدان سونرا نیشادیر توزو سورتوب، اوستوندن قالای چکهرک پار-پار پارلاداردی. او، قالای چکمکله یاناشی، دیبی دلینمیش قاب-قاجاقلارینین دلیگینی ده توتاردی. بو ایش اوچون لحیم میخی وار ایدی. میخی قیزدیریب قابین دلینمیش یئرینه سورتهرک لحیملهیردی. بو قوللوقلار اوچون، او یوخسول کندلیلریندن پول یئرینه یومورتا، یاغ، بوغدا کیمی کند محصوللاری آلاردی.
دئییرلر، بیر گون رحمتلیک کربلایی آغاوئردینین آروادی فاطما خاتین دیبی دلینمیش قازانچاسینی قالایچییا آپاریر. قلئیچی مورتوض تئز لحیم میخینی قیزدیب بیر-ایکی کره قازانچانین دیبینه چکهرک دلیگی توتور. فاطما خاتین زحمتیانا اوچون زنبیلیندن بیر یوموتا چیخاردیب میزین اوستونه قویاندا قئلیچی مورتوض دئییر:
- مشدی خانیم، ائلهدی ایکی یومورتا.
فاطما خاتین دئینمگه باشلاییر:
- نییه؟!.. نه اولوب؟!.. قاب-قاجاغین دلیگینی توتماغا هامی بیر یومورتا وئریر دا!
قلئیچی مورتوض الینین ترس ایله آلنینین ترینی سیله-سیله دئییر:
- مشدی خانیم، لحیم میخینین قیمتی قالخیب.
فاطما خاتین سسینی آتیر باشینا:
- نییه؟!.. نه اولوب؟!.. میخ بیزی گؤردو قالخدی؟!
بؤلوم: حیكایه و گولمهجهلر

منه قوناق اولون!
دوکتور جئری
قلئیچی مورتوض ترس آوادا دللک دوکانی آچمیشدی. ایلک موشتریسی کندین دوکتورو ایدی. دوکتور باشینی قیرخدیریب پول وئرمک ایستهینده قلئیچی مورتوض آلماییب:
- سیز بیزیم ساغلیغیمیزی قورویورسوز، من سیزدن نئجه پول آلا بیلهرم؟ منه قوناق اولون.-دئیر.
دوکتور تشکور ائدیب گئدر.
ائرتهسی گونو، قلئیچی مورتوض دوکانینی آچماق ایستهینده، گؤرَر قاپینین قاباغیندا بئش دنه تراول واردیر.
ایکی گون سونرا کندین موعلّیمی گلر دوکانا. موعلّیم باشینی قیرخدیریب پول وئرمک ایستهینده قلئیچی مورتوض یئنه آلماییب:
- سیز بیزیم اوشاقلاریمیزی تربیه ائدیرسیز، من سیزدن نئجه پول آلا بیلهرم؟ منه قوناق اولون.- دئیر.
موعلّیم تشکور ائدیب گئدر.
ائرتهسی گونو، قلئیچی مورتوض دوکانینی آچماق ایستهینده، گؤرَر؛ قاپینین قاباغیندا بئش دنه اون مین تومنلیک واردیر.
بیر هفته سونرا، کندین موللاسی قاپیدان گیرر ایچری. باشینی قیرخدیریب پول وئرمک ایستهینده قلئیچی مورتوض، "استغفراله..استغفراله آغا" دئیه آلماییب:
- سیز بیزی جهنم اودوندان قورویورسوز، من سیزدن نئجه پول آلا بیلهرم؟.. منه قوناق اولون.- دئیر.
موللا چوخ-چوخ تشکور ائدیب گئدر.
ائرتهسی گونو قلئیچی مورتوض دوکانینی آچماغا گلدیگینده گؤرَر، قاپینین قاباغیندا بئش دنه موللا واردیر.
بؤلوم: ساتیریک یازیلار

قلئیچی مورتوض و برجام
دوکتور جئری
ترس آوادا ایش اولمادیغی اوچون، قلئیچی مورتوضلا خالاسی اری کئفلی ایسکندر چالیشماغا باشکنده گئتمیشدیلر. ایکی آی بیرگه ایش آختاریب تاپا بیلمهیینجه هرهسی تکباشینا ایش آختارماغا قرار وئرمیشدیلر.
آلتی آی سونرا قلئیچی مورتوضلا کئفلی ایسکندر گؤروشموشلر. قلئیچی مورتوض باخمیش، خالاسی اری بتر زنگین اولموش. باهالی بیر ماشین مینمیش، باهالی بالتارلار گئیمیش، قولونا قیزیل ساعات تاخمیش.
- خالا اری اوچ-دؤرد آیدا نئجه زنگین اولدون؟-دئیه قلئیچی مورتوض سورشموش.
کئفلی ایسکندر گولومسهیهرک دئمیش:
- سندن آیریلاندان سونرا مرکزی بانکدا ایش تاپدیم. هر گون ایشدن چیخاندا بیر-ایکی دنه آزادی سیکهسی اوتوب ائوده سیچیردیم. بئلهجه سیکهلری ییغیب زنگین اولدوم.
ایکیسی یئنه آیریلمیشدیلار. بو اولایدان بیرآی گئچمهمیش قئلیچی مورتوض خالاسی ارینی گؤروشمگه چاغیرمیش. کئفلی ایسکندر باهالی ماشینی ایله گؤروش یئرینه چاتینجا باخمیش قلئیچی مورتوض بیر قوجامان تانکا مینهرک پولیس ماشینلاری، هلیکوپترلر اسکورتوندا گلمکدهدیر.
کئفلی ایسکندر چاشقین-چاشقین قئلیچی مورتوضدان سوروشموش:
- بونلار نمنهدیر؟!!
قلئیچی مورتوض اوزونتو ایله دئمیش:
- سندن آیریلاندان سونرا، اورانیوم کارخاناسیندا ایشه باشلادیم. هر گون ایشدن چیخاندا بیرآز زنگینلشدیریلمیش اورانیوم اوتوردوم. بوگون بیر اوسدوردوم کارخانانین یاریسی پاتلادی. ایندی منی آپاریرلار شهرین ائشیگینده سیچیم!
بؤلوم: حیكایه و گولمهجهلر